Bilişsel önyargılar beynin hız ve enerji tasarrufu için geliştirdiği kısayollardır. Onlarca farklı türü var: teyit önyargısı (sadece inançlarımızı doğrulayan bilgiyi dikkate almak), geri görüş önyargısı ('zaten öyle olacağını biliyordum' hissi), çıpalama etkisi (ilk duyduğumuz sayıya fazla anlam yüklemek) bunların en bilinenleri.
Bir ürün normalde 1.000 TL satılırken indirimli fiyatı 600 TL olarak gösterildiğinde 'çok ucuz' hissederiz. Ama aynı ürün başka bir yerde zaten 550 TL. Çıpalama etkisi yüzünden ilk gördüğümüz fiyat referans noktamız oluyor ve gerçek karşılaştırmayı gözden kaçırıyoruz.
Bilişsel önyargıların farkında olmak onlardan tamamen kurtulmak anlamına gelmiyor. Araştırmalar, önyargı eğitimi almış insanların bile aynı tuzaklara düştüğünü gösteriyor. Önemli kararları tek başına ve hızlı almak yerine farklı bakış açılarına danışmak önyargının etkisini azaltır.
